)
Nazal Polip mi, Tek Taraflı Polipoid Kitle mi?
Burun İçindeki Her Polip Görünümlü Oluşum Aynı Şey midir?
Burun tıkanıklığı şikâyetiyle başvuran birçok hastaya ilk değerlendirmede “polip” tanısı konulabilir. Ancak bu noktada kritik bir ayrım yapılmalıdır:
Burun içinde polip benzeri görünen her doku, gerçek nazal polip değildir.
Günlük kulak burun boğaz pratiğinde “nazal polip” kavramı çoğu zaman geniş bir anlamda kullanılır. Oysa bu kullanım, özellikle tek taraflı ve sınırlı polipoid oluşumlarda tanısal hatalara yol açabilir. Bu yazının amacı, polip ile polip benzeri kitleler arasındaki farkı netleştirmek ve hangi durumlarda dikkatli olunması gerektiğini ortaya koymaktır.
Nazal Polip Kavramı Neyi İfade Eder?
Nazal polip, burun ve sinüs mukozasının uzun süreli inflamasyona yanıt olarak ödemlenmesi sonucu gelişen, iyi huylu yumuşak doku oluşumudur. Aslında polip, tek başına bir hastalık değil; altta yatan kronik bir sürecin sonucudur.
Çoğu hastada bu süreç şunlarla ilişkilidir:
- Kronik rinosinüzit
- Alerjik rinit
- Astım
- Aspirin veya nonsteroid antiinflamatuar ilaç intoleransı
Bu nedenle nazal polip tanısı koyarken asıl hedef, sadece görünen dokuyu değil, o dokuyu oluşturan zemini anlamaktır.
Gerçek Nazal Poliplerin Tipik Özellikleri
Klasik nazal polipler belli başlı ortak özellikler taşır. Bunlar klinikte tanıyı kolaylaştıran ipuçlarıdır:
- Çoğunluklaiki taraflıdır
- Burun içindeyaygın yerleşim gösterir
- Sinüs ağızlarından ve orta meatus bölgesinden köken alır
- Rengi soluk, yapısı jelatinöz ve ödemlidir
- Dokunulduğunda kolay kanamaz
- Sıklıkla koku alma bozukluğu eşlik eder
Bu tablo genellikle kronik rinosinüzit ile birlikte seyreder ve çoğu zaman her iki burun boşluğunu simetrik şekilde etkiler.
İki taraflı, yaygın ve uzun süredir var olan bu görünümde tanı çoğu zaman nettir ve tedavi planı buna göre şekillenir.
Tek Taraflı Polipoid Kitle Neden Farklı Değerlendirilmelidir?
Burun içinde tek taraflı görülen polipoid bir oluşum, klasik nazal polip tanımının dışındadır. Bu nokta son derece önemlidir çünkü tek taraflı lezyonlar farklı patolojilerin habercisi olabilir.
Tek taraflı bir polipoid kitle görüldüğünde şu soru mutlaka sorulmalıdır:
Bu gerçekten inflamatuar bir polip mi, yoksa polip benzeri görünen başka bir lezyon mu?
Bu ayrım yapılmadan “nazal polip” demek, hastayı yanlış bir tedavi sürecine sokabilir.
Tek Taraflı Polipoid Lezyonlarda Uyarıcı Bulgular
Aşağıdaki bulguların bir veya birkaçının eşlik ettiği durumlarda basit bir polip tanısı koymak doğru değildir:
- Tek taraflı burun tıkanıklığı
- Aynı tarafta yüz veya diş ağrısı
- Kötü kokulu veya pürülan akıntı
- Tekrarlayan burun kanaması
- Sertlik hissi veya düzensiz yüzey
- Hızlı büyüme öyküsü
Bu bulgular, altta yatan patolojinin inflamatuar polipozisten farklı olabileceğini düşündürmelidir.
Tek Taraflı Polipoid Kitlelerde Ayırıcı Tanının Önemi
Tek taraflı polipoid oluşumlar çok farklı kaynaklardan köken alabilir. Bunlar kabaca şu gruplarda toplanabilir:
- Enfeksiyöz ve inflamatuar lezyonlar
- Diş kaynaklı (odontojenik) patolojiler
- Kistik yapılar
- Benign tümörler
- Malign sinonazal tümörler
Bu kadar geniş bir yelpaze varken, yalnızca endoskopik görüntüye bakarak “polip” demek tanısal açıdan risklidir. Görünüm masum olsa bile altta yatan neden masum olmayabilir.
Odontojenik Kaynaklı Polipoid Lezyonlar Neden Karışır?
Üst çene dişleri ile maksiller sinüs arasındaki anatomik yakınlık, diş kaynaklı problemlerin burun içinde polip benzeri kitleler şeklinde karşımıza çıkmasına neden olabilir.
Odontojenik kökenli lezyonların bazı ayırt edici özellikleri vardır:
- Çoğu zamantek taraflıdır
- Maksiller sinüs tabanına komşu yerleşim gösterir
- Daha önce diş çekimi, kanal tedavisi veya implant öyküsü bulunabilir
- Kötü kokulu akıntı sık görülür
- Sadece buruna yönelik tedavilerle düzelmez
Bu tür lezyonlar, endoskopide klasik polip görünümünü taklit edebilir. Ancak diş kaynaklı sorun çözülmeden yapılan burun cerrahileri genellikle kalıcı başarı sağlamaz.
Tümörler Polip Gibi Görünebilir mi?
Evet, bazı sinonazal tümörler özellikle erken evrede polip benzeri bir görünüm sergileyebilir. Bu durum hem hasta hem de hekim açısından yanıltıcı olabilir.
Özellikle şu özelliklere sahip tek taraflı kitleler tümör açısından dikkatle değerlendirilmelidir:
- Tek taraflı yerleşim
- Kanama eğilimi
- Asimetrik yapı
- Düzensiz yüzey
- Kısa sürede belirgin büyüme
Bu tür lezyonlarda yalnızca medikal tedavi denemek veya uzun süre takip etmek, tanıda gecikmeye yol açabilir.
Endoskopi Yeterli midir, Görüntüleme Ne Zaman Gerekir?
Nazal endoskopi, mukozal yüzey ve kitle görünümü hakkında çok değerli bilgiler sağlar. Ancak tek başına her zaman yeterli değildir.
Özellikle tek taraflı polipoid lezyonlarda görüntüleme yöntemleri şu konularda yol göstericidir:
- Lezyonun köken aldığı sinüs
- Kemik yapılarda genişleme veya erozyon
- Dişlerle olan ilişkisi
- Sinüs içi yayılım paterni
Bu nedenle endoskopik bulgular, klinik öykü ve görüntüleme birlikte değerlendirilmelidir.
“Polip” Denilip Geçilen Lezyonların Sonuçları Ne Olabilir?
Yanlış veya eksik değerlendirme şu sorunlara yol açabilir:
- Altta yatan ciddi bir patolojinin geç fark edilmesi
- Gereksiz ilaç kullanımı
- Uygun olmayan cerrahi girişimler
- Tekrarlayan başarısız ameliyatlar
Oysa doğru yaklaşım basittir:
Önce doğru tanı, sonra doğru tedavi.
Sonuç: Polip Görünümlü Her Lezyon Polip Değildir
- Gerçek nazal polipler çoğunlukla iki taraflı ve yaygındır
- Tek taraflı polipoid kitleler mutlaka ayırıcı tanı gerektirir
- Diş kaynaklı ve tümöral lezyonlar polip görünümünü taklit edebilir
- Endoskopi, klinik bulgular ve görüntüleme birlikte değerlendirilmelidir
Doğru tanı, hastayı hem gereksiz tedavilerden hem de gecikmiş tanının olası risklerinden korur.
KBB doktorluğu süresince birçok bilimsel araştırma yapan, yurtiçi ve yurtdışı toplantılarda konuşmacı, katılımcı ve düzenleyici olan Prof. Dr. Gediz Murat Serin, birçok yerli ve yabancı makale ve kitap bölümleri yazmıştır. Kulak Burun Boğaz Uzmanı olan Dr. Serin’in uzmanlık alanlarının başında burun hakkında tüm ameliyatlar (estetik, septum perforasyonu vb.), burnun tamamlayıcı organları (sinüsler ve hastalıkları), revizyon (düzeltici) burun estetikleridir. Bunların yanı sıra tüm baş boyun cerrahileriyle de ilgilenmekte ve ameliyatlarını gerçekleştirmektedir.
