)
Belirtileri, İşitmeye Etkisi ve Tedavi Seçenekleri
Dış kulak yolunda gelişen kemik çıkıntıları hastalar tarafından çoğu zaman kulakta kemik oluşumu, kulak kanalında kemik büyümesi veya kulak yolu daralması olarak ifade edilir. Bu durumun en sık iki nedeni dış kulak yolu egzostoz ve kulak osteomudur. Her iki oluşum da iyi huylu (benign) olmakla birlikte büyüdüklerinde kulak kanalını daraltarak kulak tıkanıklığı, sık enfeksiyon ve nadiren iletim tipi işitme kaybına yol açabilir.
Bu hastalıklar genellikle yavaş ilerler ve erken dönemde belirti vermeyebilir. Ancak kulak yolunun daralması arttıkça özellikle su temasından sonra dolgunluk hissi, kir birikmesi ve tekrarlayan dış kulak enfeksiyonları daha sık görülmeye başlar.
Egzostoz ve Osteom Neden Oluşur?
Dış kulak yolu egzostoz, kulak kanalında gelişen çoklu ve geniş tabanlı kemik çıkıntılarıdır. En sık nedeni kulak yolunun uzun süre soğuk su ve rüzgâra maruz kalmasıdır. Bu nedenle yüzücüler, dalgıçlar ve su sporlarıyla ilgilenen kişilerde daha sık görülür ve halk arasında sörfçü kulağı olarak da bilinir. Egzostoz genellikle iki kulakta birden ve simetrik şekilde gelişerek zamanla kulak yolu daralmasına neden olabilir.
Kulak osteomu ise genellikle tek, yuvarlak ve saplı bir kemik oluşumudur. Çoğunlukla tek taraflıdır ve soğuk suyla ilişkisi yoktur. Yavaş büyür ve çoğu zaman rutin kulak muayenesinde tesadüfen fark edilir. Ancak büyüdüğünde kulakta dolgunluk, tıkanıklık ve nadiren işitmede azalma görülebilir.
Hangi Belirtilere Yol Açar?
Kulak yolu daraldıkça aşağıdaki şikâyetler ortaya çıkabilir:
- Kulakta dolgunluk ve basınç hissi
- Su kaçtıktan sonra uzun süre geçmeyen tıkanıklık
- Kulak kirinin sık birikmesi
- Tekrarlayan dış kulak enfeksiyonları
- Nadiren hafif derecede işitme kaybı
İşitme kaybı genellikle kulak kanalının daralmasına bağlı gelişen iletim tipi işitme kaybı şeklindedir ve çoğu hastada hafif düzeydedir.
İşitme Testi (Odyometri) Gerekir mi?
Kulak yolu belirgin daralmış hastalarda odyometri (işitme testi) yapılması önerilir. Odyometri ile işitme seviyesinin normal olup olmadığı, varsa kaybın derecesi ve iletim tipi olup olmadığı değerlendirilir. Çoğu hastada işitme normaldir veya sadece hafif düzeyde etkilenmiştir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı çoğu zaman detaylı bir kulak muayenesi ile konur. Kulak yolundaki kemik yapıların derecesini ve daralma oranını değerlendirmek için gerekli durumlarda temporal kemik bilgisayarlı tomografisi (BT) istenebilir. Özellikle dış kulak yolu ameliyatı planlanan hastalarda görüntüleme cerrahi açısından yol göstericidir.
Ne Zaman Ameliyat Gerekir?
Her egzostoz veya osteom ameliyat gerektirmez. Şikâyet yoksa ve kulak yolu yeterince açıksa düzenli takip yeterlidir. Ancak aşağıdaki durumlarda egzostoz cerrahisi veya osteom çıkarılması önerilebilir:
- Kulak yolu belirgin şekilde daralmışsa
- Sık dış kulak enfeksiyonu gelişiyorsa
- Kulak kiri sürekli tıkanıyorsa
- İşitme kaybı oluşmuşsa
- Günlük yaşamı etkileyen kulak tıkanıklığı varsa
Ameliyat Nasıl Yapılır?
Dış kulak yolu egzostoz veya osteom ameliyatı, genel anestezi altında ve ameliyat mikroskobu kullanılarak yapılır. Cerrahi sırasında özel ince uçlu mikromotor (tur) sistemi ile fazla kemik dokusu dikkatli şekilde turlanarak kulak yolu genişletilir.
Bu cerrahide önemli bir nokta, işlemin yalnızca dış kulak yolunda yapılmasıdır. Kulak zarının arkasına geçilmez ve orta kulağa girilmez. Zar korunarak kulak kanalının doğal genişliği yeniden sağlanır.
Ameliyat Sonrası Süreç
Ameliyat sonrası iyileşme genellikle hızlıdır. Hastaların bir süre kulaklarını sudan ve enfeksiyondan koruması önerilir. Kulak yolu açıldığı için çoğu hastada kulak tıkanıklığı ortadan kalkar ve varsa hafif iletim tipi işitme kaybı düzelebilir.
Egzostoz hastalarında soğuk su maruziyeti devam ederse yıllar içinde yeniden kemik oluşumu gelişebileceğinden korunma önemlidir.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
1-Egzostoz ve osteom kanser midir?
Hayır. Her ikisi de iyi huylu kemik oluşumlarıdır ve kansere dönüşmez.
2-Kulakta kemik oluşumu işitme kaybı yapar mı?
Evet, ancak genellikle hafif düzeydedir ve kulak yolu daralmasına bağlı iletim tipi işitme kaybı şeklindedir.
3-Odyometri yapılması gerekir mi?
Kulak yolu daralmış hastalarda işitme durumunu değerlendirmek için odyometri önerilir.
4-Her hastada ameliyat gerekir mi?
Hayır. Şikâyet yoksa ve kulak yolu açıksa takip yeterlidir.
5-Egzostoz ameliyatı nasıl yapılır?
Genel anestezi altında, mikroskop ve tur sistemi kullanılarak dış kulak yolundaki fazla kemik dokusu çıkarılır.
6-Ameliyatta kulak zarının arkasına geçilir mi?
Hayır. İşlem sadece dış kulak yolunda yapılır, orta kulağa girilmez ve zar korunur.
7-Ameliyat sonrası tekrarlar mı?
Soğuk su maruziyeti devam ederse özellikle egzostoz yıllar içinde tekrar gelişebilir.
8-Kulakta sürekli tıkanıklık varsa ne yapılmalı?
Kulak çubuğu kullanmadan önce mutlaka bir Kulak Burun Boğaz uzmanına muayene olunmalıdır.
Prof. Dr. Gediz Murat Serin olarak yaklaşımım, bu hastalıklarda mümkün olduğunca koruyucu ve gereksiz cerrahiden kaçınan bir değerlendirme yapmaktır. Egzostoz ve osteom hastalarının büyük bir kısmında ameliyata ihtiyaç duyulmaz ve hastalar sadece takip ile sorunsuz şekilde yaşamlarını sürdürebilir. Cerrahi kararı ise yalnızca hastanın yaşam kalitesini belirgin etkileyen durumlarda ve ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir. Gerektiğinde yapılan cerrahi, mikroskop altında ve hassas tekniklerle yalnızca dış kulak yoluna yönelik olarak planlanır.
KBB doktorluğu süresince birçok bilimsel araştırma yapan, yurtiçi ve yurtdışı toplantılarda konuşmacı, katılımcı ve düzenleyici olan Prof. Dr. Gediz Murat Serin, birçok yerli ve yabancı makale ve kitap bölümleri yazmıştır. Kulak Burun Boğaz Uzmanı olan Dr. Serin’in uzmanlık alanlarının başında burun hakkında tüm ameliyatlar (estetik, septum perforasyonu vb.), burnun tamamlayıcı organları (sinüsler ve hastalıkları), revizyon (düzeltici) burun estetikleridir. Bunların yanı sıra tüm baş boyun cerrahileriyle de ilgilenmekte ve ameliyatlarını gerçekleştirmektedir.
